Democratie is een subjectief begrip
Nederland is een democratie. Daar is iedereen het over eens. Maar is democratie voor iedereen duidelijk en hetzelfde? Er zijn mensen die het woord democratie misbruiken om Nederland tot een “Trump-achtige” autocratie om te bouwen: je mag alleen meedoen in het “democratisch” proces als je het met de ideeën van de autocraat eens bent. “De stem van het volk moet gevolgd worden” en “je kunt die 2,5 miljoen kiezers niet passeren” zijn uitroepen die alleen maar aantonen dat de roeptoeters hiervan niet goed in de gaten hebben wat democratie nu eigenlijk is. Of netjes gezegd, het begrip democratie wordt niet door iedereen op dezelfde manier ingevuld. Het is een subjectief begrip geworden.
Democratie houdt in dat het volk van een land de bron van de macht is en de koers van een land bepaalt. Dat kan direct, maar gebeurt meestal indirect via verkiezingen, zoals in Nederland. Het volk dat de bron vormt, is een groep mensen met een gedeelde cultuur, taal, geschiedenis, afstamming en/of gewoonten, die zich ook bewust is van hun onderlinge saamhorigheid. Uitgangspunt is dat iedereen gelijk is met gelijke rechten.
En hier zien we dus waarom de Nederlandse democratie een subjectief begrip is geworden. Het volk is de bron van de macht. De beslissers moeten dus naar de input van het volk luisteren voordat er besloten wordt. Dat is wat anders dan “doen wat het volk zegt”. Dit alleen al maakt de 2,5 miljoen kiezers-claim onzinnig. De mening van deze 2,5 miljoen PVV kiezers moet gehoord en gewogen worden voordat er een beslissing genomen wordt. Dat is wat anders dan klakkeloos doen wat zij roepen. Vraag je dan ook nog eens af of al die
2,5 miljoen mensen allemaal hetzelfde willen. En om het dan ook nog even in het juiste perspectief te plaatsen, deze
2,5 miljoen is een grote groep. Maar het houdt meteen in dat 8 miljoen van de stemmers in 2023 hier niet voor gekozen heeft. En nog duidelijker, het betekent dat 11 miljoen kiesgerechtigden zich hier in ieder geval niet achter geschaard hebben. En ook naar hen moet geluisterd worden.
Laten we niet voorbij gaan aan het begrip volk: een groep mensen met een gedeelde cultuur, taal, geschiedenis, afstamming en/of gewoonten, die zich ook bewust is van hun onderlinge saamhorigheid. Wat is het Nederlandse volk? Rekenen we daar alleen toe de inwoners wier grootouders met hun klompen in de sompige Nederlandse grond hebben rondgestampt? Die veel van stamppot met Hema worst houden en op 5 december een feest met Zwarte Pieten vieren? Of zouden mensen met een wat andere achtergrond ook tot het volk gerekend kunnen worden? Mensen wier grootouders buiten Nederland groot zijn geworden en die andere feestdagen vieren. Wettelijk is dat keurig geregeld met ons actieve en passieve kiesrecht. Maar belangrijker dan dat, is het gevoel dat het Nederlandse volk hierover heeft. Dat gevoel is niet bij iedereen hetzelfde. Is de ver te zoeken saamhorigheid dan niet de kern waar het om draait?
Hoe democratisch is onze democratie in het echt? Of beter nog, hoe democratisch moet onze democratie zijn. En moeten wij niet van die subjectieve invulling ervan af?
